Τι είναι ο χρωματικός κύκλος;
Ο χρωματικός κύκλος είναι ένα σχήμα που απλώνει τα χρώματα γύρω από έναν κύκλο. Τα χρώματα που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο μοιάζουν μεταξύ τους. Τα χρώματα που βρίσκονται απέναντι διαφέρουν περισσότερο.
Ο Ισαάκ Νεύτων σχεδίασε μία από τις πρώτες εκδοχές τον 17ο αιώνα. Από τότε τον χρησιμοποιούν καλλιτέχνες και σχεδιαστές, για να καταλαβαίνουν τα χρώματα και να τα συνδυάζουν. Πολύ γνωστός είναι και ο χρωματικός κύκλος του Γιοχάνες Ίτεν από το Bauhaus.
Υπάρχουν δύο βασικά μοντέλα: το παραδοσιακό μοντέλο της ζωγραφικής και το ψηφιακό μοντέλο για οθόνες.
Το παραδοσιακό μοντέλο RYB (ζωγραφική)
Αυτό είναι το μοντέλο που μαθαίνουμε στο σχολείο. Λέγεται RYB από τις αγγλικές λέξεις για το κόκκινο, το κίτρινο και το μπλε.
- Βασικά χρώματα: κόκκινο, κίτρινο και μπλε. Δεν φτιάχνονται με ανάμειξη άλλων χρωμάτων.
- Δευτερεύοντα χρώματα: πορτοκαλί (κόκκινο + κίτρινο), πράσινο (κίτρινο + μπλε) και μοβ (μπλε + κόκκινο).
- Τριτογενή χρώματα: ανάμειξη ενός βασικού χρώματος με το διπλανό του δευτερεύον. Είναι το κοκκινοπορτοκαλί, το κιτρινοπορτοκαλί, το κιτρινοπράσινο, το γαλαζοπράσινο, το μπλε βιολετί και το κόκκινο βιολετί.
Συνολικά ο παραδοσιακός χρωματικός κύκλος έχει 12 χρώματα. Βοηθά στη ζωγραφική, στην εικονογράφηση και στην κατανόηση των αρμονιών.
Το ψηφιακό μοντέλο RGB (οθόνες)
Οι οθόνες δημιουργούν χρώμα με φως. Αναμειγνύουν τρία χρώματα φωτός: κόκκινο, πράσινο και μπλε. Γι' αυτό το μοντέλο λέγεται RGB.
- Βασικά χρώματα: κόκκινο, πράσινο και μπλε.
- Δευτερεύοντα χρώματα: κίτρινο (κόκκινο + πράσινο), κυανό (πράσινο + μπλε) και ματζέντα (μπλε + κόκκινο).
- Και τα τρία χρώματα φωτός στη μέγιστη ένταση δίνουν λευκό. Χωρίς φως έχεις μαύρο.
Οι κωδικοί HEX όπως το #FF0000 περιγράφουν χρώματα RGB. Γι' αυτό είναι το πρότυπο στον σχεδιασμό ιστοσελίδων και εφαρμογών.
Για την εκτύπωση υπάρχει άλλο μοντέλο, το CMYK: κυανό, ματζέντα, κίτρινο και μαύρο. Με αυτό δουλεύουν οι εκτυπωτές.
Στην πράξη οι αρμονίες λειτουργούν παρόμοια και στα δύο μοντέλα. Αλλάζει το ποιο χρώμα βρίσκεται απέναντι από ποιο. Στο μοντέλο RYB, για παράδειγμα, το συμπληρωματικό του κόκκινου είναι το πράσινο, στο μοντέλο RGB το κυανό.
Ζεστά και ψυχρά χρώματα
Αν χωρίσεις τον χρωματικό κύκλο στα δύο, παίρνεις δύο ομάδες:
- Ζεστά: κόκκινο, πορτοκαλί και κίτρινο. Δείχνουν ενεργητικά, κοντινά και ζωντανά. Μοιάζουν να έρχονται προς τον θεατή.
- Ψυχρά: πράσινο, μπλε και μοβ. Δείχνουν ήρεμα, αποστασιοποιημένα και τακτοποιημένα. Μοιάζουν να υποχωρούν στο φόντο.
Θερμοκρασία έχει και κάθε μεμονωμένο χρώμα. Κάποια κόκκινα είναι πιο ψυχρά, με μια νότα μπλε, και κάποια γκρι πιο ζεστά, με μια νότα καφέ.
Ένα χρήσιμο κόλπο: βάλε τα ψυχρά χρώματα στο φόντο και στις μεγάλες επιφάνειες και τα ζεστά σε ό,τι πρέπει να ξεχωρίζει.
Αρμονίες χρωμάτων
Οι αρμονίες είναι συνδυασμοί που βασίζονται στη θέση των χρωμάτων στον χρωματικό κύκλο. Είναι ένας γρήγορος δρόμος για ισορροπημένες παλέτες. Μπορείς να τις δοκιμάσεις στο εργαλείο μας αρμονία χρωμάτων.
Συμπληρωματική
Δύο χρώματα που βρίσκονται απέναντι στον χρωματικό κύκλο. Για παράδειγμα μπλε και πορτοκαλί.
Δίνουν τη μεγαλύτερη αντίθεση. Με αυτά ξεχωρίζει ένα κουμπί, μια τιμή ή ένας τίτλος.
Πώς τη χρησιμοποιείς: μη βάζεις τα δύο χρώματα στην ίδια αναλογία. Κάνε το ένα κυρίαρχο και το άλλο χρώμα έμφασης. Απόφυγε κείμενο σε ένα χρώμα πάνω στο κορεσμένο συμπληρωματικό του, γιατί «τρεμοπαίζει» και κουράζει τα μάτια.
Ανάλογη
Τρία χρώματα που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο στον χρωματικό κύκλο. Για παράδειγμα κίτρινο, κιτρινοπορτοκαλί και πορτοκαλί.
Δημιουργούν ήρεμους, φυσικούς συνδυασμούς. Στη φύση τους βλέπεις συνέχεια, για παράδειγμα στο ηλιοβασίλεμα ή στο δάσος.
Πώς τη χρησιμοποιείς: διάλεξε ένα κύριο και ένα δευτερεύον χρώμα και χρησιμοποίησε το τρίτο στις λεπτομέρειες. Πρόσθεσε ένα ουδέτερο χρώμα, για να μη χαθεί η αντίθεση.
Τριάδα
Τρία χρώματα σε ίση απόσταση στον χρωματικό κύκλο, που σχηματίζουν τρίγωνο. Για παράδειγμα κόκκινο, κίτρινο και μπλε.
Δημιουργούν ζωντανές, ισορροπημένες παλέτες. Είναι αγαπημένες σε σχέδια για παιδιά, σε παιχνίδια και σε χαρούμενες μάρκες.
Πώς τη χρησιμοποιείς: άφησε ένα χρώμα να κυριαρχεί και χρησιμοποίησε τα άλλα δύο πιο συγκρατημένα. Αν δείχνει πολύ φανταχτερό, μείωσε τον κορεσμό σε ένα ή δύο χρώματα.
Διαιρεμένη συμπληρωματική
Παίρνεις ένα χρώμα και, αντί για το ακριβώς απέναντι, χρησιμοποιείς τα δύο γειτονικά του απέναντι χρώματος. Για παράδειγμα μπλε με κοκκινοπορτοκαλί και κιτρινοπορτοκαλί.
Δίνει πολλή αντίθεση, αλλά λιγότερη ένταση από ένα συμπληρωματικό ζευγάρι. Καλή αφετηρία.
Πώς τη χρησιμοποιείς: το βασικό χρώμα καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του σχεδίου. Τα άλλα δύο χρησιμεύουν ως χρώματα έμφασης.
Τετράδα
Τέσσερα χρώματα που σχηματίζουν ορθογώνιο ή τετράγωνο στον χρωματικό κύκλο. Είναι δύο συμπληρωματικά ζευγάρια. Για παράδειγμα μπλε, πορτοκαλί, πράσινο και κόκκινο.
Είναι η πιο πλούσια αρμονία, αλλά και η πιο δύσκολη.
Πώς τη χρησιμοποιείς: ένα κυρίαρχο χρώμα, ένα δευτερεύον και δύο χρώματα έμφασης. Ανάμειξε ζεστούς και ψυχρούς τόνους με προσοχή και στηρίξου σε ουδέτερα χρώματα.
Μονοχρωματική
Ένα χρώμα σε διαφορετικά επίπεδα φωτεινότητας και κορεσμού. Για παράδειγμα διάφορες αποχρώσεις του μπλε.
Δείχνει κομψή και ενιαία και χρησιμοποιείται εύκολα. Τη βλέπεις συχνά σε εταιρικούς ιστότοπους και σε διεπαφές.
Πώς τη χρησιμοποιείς: τη σκουρότερη απόχρωση για το κείμενο, τη μεσαία για τα σημαντικά στοιχεία και τις ανοιχτές για τα φόντα. Αν θέλεις να τονίσεις κάτι, πρόσθεσε ένα χρώμα έμφασης.
Συμβουλές για τον χρωματικό κύκλο
- Ξεκίνα από μια αρμονία και μετά προσάρμοσέ την. Δεν χρειάζεται να την ακολουθείς κατά γράμμα.
- Ρύθμισε φωτεινότητα και κορεσμό, για να απαλύνεις τους φανταχτερούς συνδυασμούς.
- Πρόσθετε πάντα ουδέτερα χρώματα: λευκό, μαύρο, γκρι ή μπεζ.
- Έλεγξε ότι το κείμενο διαβάζεται καλά σε κάθε φόντο.